CHP’nin gazeteci kökenli Milletvekili Utku Çakırözer, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde 2021 yılı Basın Özgürlüğü Raporu’na ilişkin verileri kamuoyu ile paylaştı.
Buna göre, 2021 yılında gazeteciler yazıları, yorumları, paylaşımları gerekçe gösterilerek en az 475 kez hakim karşısına çıktı. 36 gazeteciye 80 yıl hapis cezası verildi. Gazetecilerin ekonomik krizle ilgili yorumları dahi soruşturma konusu yapıldı.
Basın kuruluşları ve gazetecilere yönelik fiziksel saldırı ve baskı da arttı. En az 31 gazeteci haber takibi sırasında gözaltına alınırken 105 gazeteci fiziksel şiddet, engelleme ve tehditle karşı karşıya kaldı.
Gazetecilerin Anıtkabir’de haber takibi yapması ve sokakta röportaj yapması dahi yasaklandı.
Anayasa Mahkemesi’nin, hak ihlali kararına rağmen Basın İlan Kurumu’nun gazetelere yönelik ağır yaptırımları devam etti, RTÜK ise ekonomi yönetimindeki, pandemi ile mücadele ve orman yangınlarındaki ihmalleri eleştiren görüş ve yorumlar için kanallara ceza yağdırdı.
Cumhurbaşkanlığının tasarruf genelgesi ve kur artışları da zor durumdaki ulusal ve yerel basın kuruluşlarını vurdu. 5 yerel televizyon yayınlarını durdurmak zorunda kalırken, ulusal gazeteler eklerini kapattı, yerel gazeteler ise sayfa sayısı düşürdü, hafta sonu çıkmama kararı aldı.
Yolsuzluk, taciz, rüşvet ve benzeri konularda yüzlerce haber ve sosyal medya paylaşımına erişim engelleri yıl boyu devam etti. Gazetecilerin haber yapmasının engellenmesi kadar haberlere getirilen erişim engelleriyle de basın özgürlüğü ve halkın haber alma hakkına saldırıldı.
Raporda öne çıkan maddeler şöyle:
Şiddet, tehdit, gözaltı
• 2021 yılında Bursalı radyocu Hazım Özsu silahlı saldırı sonucu yaşamını yitirirken, Kırım Haber Ajansı’nın Türkiye temsilcisi Aydın Taş da Ankara’daki ofisinde şüpheli biçimde ölü bulundu.
• Yıl boyunca en az 31 gazeteci haber takibi sırasında gözaltına alındı, 105 gazeteci ise fiziksel şiddet, engelleme ve tehditle karşı karşıya kaldı.
Basını engellemek için genelge
• Protestolarda ses ve görüntü kaydını almasını engellemek amacıyla nisan ayında çıkarılan Emniyet Genel Müdürlüğü genelgesi, Danıştay tarafından yürürlüğünün durdurulduğu aralık ayına kadar basın özgürlüğünü ve halkın haber alma hakkını kısıtlamak için sonuna kadar kullanıldı.
• 1 Mayıs eylemlerini, basın toplantılarını, kadına şiddet protestolarını, Onur Yürüyüşü’nü, Boğaziçi direnişini izlemek isteyen gazeteciler genelge gerekçe gösterilerek engellendi.
• İstanbul’daki Onur Yürüyüşü’nü takip eden AFP fotomuhabiri Bülent Kılıç boğazına basılarak, ters kelepçe ile gözaltına alındı.
Anıtkabir’e giriş yasağı
• FOX, Halk TV ve Reuters muhabirlerine yangın bölgesinde akreditasyon engeli getirildi.
• Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un Marmaris ziyaretini takip eden BirGün Muhabiri Sarya Toprak’ın, köylüler ile kamuya açık olarak yapılan görüşmeleri kayıt altına alması engellendi.
• FOX muhabiri Barış Kaya, AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik’in basın toplantısına alınmadı.
• Cumhuriyet, FOX TV ve Anka Haber Ajansı muhabir ve kameramanlarının Anıtkabir’de 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla düzenlenen töreni takip etmesi Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından akreditasyon gerekçesiyle engellendi.
• Ankara’da sokak röportajı yapmak isteyen gazeteciler Büşra Taşkıran ve Öznur Değer polis tarafından engellendi.
• Yine sokak röportajı yapan 3 Youtuber gözaltına alındı ardından ev hapsi ile cezalandırıldı.
